و پيامبر ، يك سهم براى نزديكان ( ذوى القربى ) و سه سهم ديگر ، از آن يتيمان ، بيچارگان و ابن سبيل بوده است ( كتاب الخراج ، ابو يوسف ص 21 ) . طبرسى مفسّر نامدار شيعه نظر علماى شيعه را دربارهء تقسيم خمس ، چنين مىآورد : خمس به شش بهره بخش مىگردد . بخشى براى خدا ، يك بخش براى پيامبر و اين دو بخش با سهم ذى القربى ، از آن امام جانشين پيامبر ( ص ) خواهد بود ؛ يك سهم براى يتيمان خاندان محمد ، يك سهم براى تهيدستان خاندان پيامبر و يك سهم براى ابن سبيل ( مجمع البيان ، 2 / 543 ، آيه 41 سورهء انفال ) . - م . 3 . المغنم و الغنيمة بمعنى : مغنم و غنيمت به يك معنى است ( صحاح ، جوهرى 5 / 1999 ) . - م . 4 . صفىّ ، هر چيز گرانبهايى است كه فرمانروا ، پيش از بخش كردن غنائم جنگى ، براى خود برمىگزيند و جمع آن صفايا است . از غنايمى كه مسلمانان به دست مىآوردند ، پيامبر اسلام ( ص ) داراى حقّ صفىّ بود . صفىّ ، گاه اسب ، گاه شمشير و گاه كنيز و . . . بود . در جنگ خيبر ، صفىّ پيامبر از غنايم ، صفيّه دختر حيىّ بود ( ابو يوسف ص 24 - 25 ؛ كتاب الأموال ص 18 - 20 ؛ الصّحاح ، جوهرى ، 6 / 2401 - 402 ؛ لسان ، 14 / 463 « صفو » ) . - م . ( 1 ) 41 براى قبيلهء حدس ( 1 ) از لخم ( 2 ) ابن سعد ، ج 1 / 2 ص 211 ( ش 16 ) مقابله كنيد : ابن كثير 5 / 350 ( از عبد اللّه بن زيد نويسندهء اين نامه ، - كه أنصارى و خزرجى و صاحب اذان بود - روايت است كه او نامه‌اى براى مسلمانان جرش ( چنين است به جاى حدس ) نوشت كه در آن ، فرمان گزاردن نماز ، دادن زكات و خمس غنيمتها ، براى ايشان بيان شده بود ) . بنگريد : اشپرنگر 3 / 425 . پيامبر خدا ( ص ) ، ( فرمانى ) نوشت : هر كس از مردم حدس از ( قبيلهء ) لخم ، به اسلام روى آورد ، نماز گزارد و زكات دهد و سهم خدا و پيامبر را بپردازد و از مشركان كناره گيرد ، بىگمان در پناه خدا و محمد ، در امان است و هر كس از دين خويش بازگردد ، از پناه خدا و محمد به دور خواهد ماند . كسى كه يك تن مسلمان به مسلمان بودن وى گواهى دهد ، به يقين از مسلمانان و در پناه محمد است . نامه را عبد اللّه بن زيد نوشت . 1 . بنى حدس بن أريش ، تيره‌اى بزرگ از قبيلهء لخم است ( اشتقاق ص 378 ؛ جمهره ص 423 و 477 ) . - م . 2 . لخم بن عدىّ بن حارث بن مرّة بن أدد بن زيد يكى از قبيله‌هاى پرجمعيت عرب است ( الاشتقاق ص 476 ؛ جمهره ص 422 - 425 ، 477 ) . - م .